अन्जना तामाङ
हेटौंडा/नेपाल विभिन्न जाति, भाषा र संस्कृतिमा आधारित देश हो । हरेक जातजातिले फरक–फरक चाडपर्व मनाउने गर्छन् । सबैले आआफ्नै विशेषता रहेका छन् । हिमाल, पहाड र तराई मिलेर बनेकाले ठाउँ अनुसार फरक संस्कार र संस्कृति हुन्छन् । नेपाल एक धर्म निरपेक्षतामा आधारित राष्ट्र पनि हो । जहा विविध धर्मालम्बि, जातजातिको बसोबास रहेको पाईन्छ । विभिन्न प्रकारका जातजातिको हिसाबमा फरक चाड, संस्कार भेषभुषा, रितिरीवाज मान्ने गर्छन् ।
नेपालमा तानाशाही राणा शासनपछि ३० वर्षे पञ्चायति व्यवस्थाको अन्त्यसँगै बहुदलीय ब्यवस्थाको स्थापनाले नेपालका आदिवासी जनजातीहरुले आफ्नो पहिचानको आन्दोलनको दौरानमा सांस्कृतिक पुनर्जागरण अभियानसँगै थालनी तामाङ जातिय आन्दोलका दौरानमा राज्यको संरक्षण अभावमा लगभग बिलाई सकेको अपस्था थियो । करिब ५ वर्ष जतिको लामो विभिन्न ल्होछार मान्ने मनाउने ९ समुदायका बीचमा बहस छलफल चलाउँदै निष्कर्षमा पुगि माघ शुक्लपक्ष प्रतिपदाका दिनलाई २०५१ सालमा राष्ट्रिय पर्वको सोनाम ल्होछार सूचीकृत भयो । त्यस पछि नेपालमा तामाङ,गुरुङ,शेर्पाले नयाँ बर्षको रुपमा राष्ट्रिय पर्व ल्होछार मनाउदै आएका छन् ।
यसै सन्दर्भमा तामाङ जातीले हजारौ बर्षदेखि शासक वर्गसंग संघर्ष गरि प्राप्त गरेको महान पर्व सोनाम ल्होछारलाई धुमधाम गरी मनाउने गर्छन । आज शनिबार देशका विभिन्न स्थानमा सोनाम ल्होछारलाई तामाङहरुले नयाँ वर्षको आरम्भको रूपमा मनाउदै छ । मञ्जु श्री संवत २८६० डुक/ मु ल्हो सोनाम ल्होछार मनाउदै छन् । बर्ष बौद्ध धर्मावलम्बीहरु ल्होछारको नयाँ दिन यस वर्ष सबैको शुभमंगल होस् भन्ने कामनाका साथ लामाद्वारा मंगलामृत मन्त्र वाचन गरि घरको आँगनमा आफ्नो संस्कृति अनुसार ग्रहशान्ति पूजा गर्ने गर्छन् । ल्होछारको अवसरमा परदेश गएका आफन्त घरमा आउने, कुल कुटुम्ब, इष्टमित्र एवं चेलीबेटीलाई बोलाएर मिठामिठा पकवानहरु खुवाउने, तामाङ पोशाक लगाउने र परम्परागत लोकसंस्कृतिले भरिपूर्ण गीत(संगीतमा नृत्य गर्दै रमाइलो गर्ने गरिन्छ । बौद्ध ज्योतिष शास्त्रमा आधारित ल्होछार परम्परा अन्धविश्वासमा चलेको संस्कृति भने होइन ।
