* मिसन अधिकारी
तिम्रो जात के हो, मिसन ?
मैले भनेँ- मान्छे ।
तिम्रो धर्म के हो, मिसन ?
मैले भनेँ- मान्छे ।
तिम्रो भगवान् को हो, मिसन ?
मैले भनेँ- मान्छे ।
'मान्छे पनि कहीँ भगवान्
हुन्छ, मूर्ख ?'
यसपटक मैले पनि भनिदिएँ-
'मान्छे बाहिर कहीँ भगवान्
हुन्छ, मूर्ख ?'
काठमाडौँ, ३० असोज । साहित्यिक क्षेत्रमा ३० वर्षदेखि क्रियाशील संस्था श्री लुनकरणदास–गङ्गादेवी चौधरी साहित्यकला मन्दिरले तीन वरिष्ठ सर्जकलाई सम्मान गरेको छ।
सोमबार काठमाडौँमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि मनीषा कोइरालाले ‘इतिहास शिरोमणि बाबुराम आचार्य शोध सम्मान’ तन्त्र विद्याका विद्वान प्रा. विद्यानाथ उपाध्याय भट्टलाई, ‘सरस्वती सम्मान’ साहित्यकारहरू डा. विष्णु विभु घिमिरे र साहित्यकार लक्ष्मण नेवटियालाई र ‘नारायण गोपाल सङ्गीत सम्मान’ गायिका झुमा लिम्बूलाई समर्पण गरिन्।
उक्त अवसरमा मनीषा कोइरालाले साहित्यकार तथा कलाकारहरूले आफ्नो पीडा आफ्नो कला र साहित्यिक क्षमतामार्फत प्रस्तुत गर्ने गरेको बताउँदै सर्जकहरूलाई प्रोत्साहित गर्दै आएकोमा प्रशंसा गरिन्।
कला मन्दिरका संरक्षक वसन्त चौधरीले यो संस्था ३० वर्षपछि आफ्नो छोरीको जिम्मामा छोडेको भन्दै सबैबाट उस्तै सहयोग मिल्ने अपेक्षा गरे।
...
* प्रकाश बस्नेत‘गफाडी’
भदौ महिना, सही नसक्नुको टन्टलापुर घाम चर्केको छ । घामले टाउको फुट्ला जस्तो भएको छ । जिउभरि पसिनाका कोसी बगेका छन् । भोकले इन्तु न चिन्तु र तिर्खाले प्याकप्याक पारेको छ रत्नेका बूढाबूढीलाई । तैपनि उनीहरू बेपरवाह घस्रिरहेका छन्, मुखिया बाको धान खेत गोड्ने काममा ।
दुई जना जोई पोइ मिलेर मुखिया बाको धान खेत गोड्न पैटाएको चार दिन बितिसक्दा पनि एकछेउ सकिएको छैन । अझै चारै दिन लाग्ला जस्तो छ । मुखियाबाकाे सबै धान खेत गोड्ने काम रत्नेका बूढाबूढीले मात्र जिम्मा लिएका छन् । यसबाट आउने आधाजस्तो ज्यालाले उनीहरूले पोहर सालकै छाक टारिसकेका छन् । यति धान खेत गोडिसक्न पाए फेरि केही दिनको छाक टर्ने सोच राखेका छन् यिनीहरूले ।घाम अझै बेपरवाहसँग चर्किरहेको छ । फाँटमा कोही देखिँदैनन् काम गर्नेहरू । यसो मेला पर्म हिँड्नेहरू पनि बिहानीपख र शीतल फर्केपछि मात्र फाँटतिर ओर्लन्छन् । तर, यिनी...
काठमाडौँ, २७ असोज । साहित्यकार जितेन्द्र रसिकद्वारा लिखित वाङ्मय शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीको जीवनी ‘सत्यको खोज’ सार्वजनिक भएको छ ।
शुक्रवार जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठले कृति लोकार्पण गरेका छन् । शुक्रवार एजुकेस्नल पब्लिसिङ हाउस कान्तिपथमा आयोजित कार्यक्रममा लेखक रसिकले वाङ्मय शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीको बारे जति लेखे पनि कहिल्यै नसकिने बताए । जोशी नेपाली लोक साहित्य र संस्कृतिमा यो युगकै एउटा ननिभ्ने ज्योति भएकोसमेत बताए । रसिकको यो १५ ओं कृति हो ।
सत्यको खोज कृतिको समीक्षा गर्दै समीक्षक गोपीकृष्ण ढुङ्गानाले सत्यको खोज वाङ्मय शताब्दीपुरूष सत्यमोहन जोशीको गहिराइमा पसेर लेखिएको महत्त्वपूर्ण दस्ताबेज भएको बताए । उनले सत्यको खोजको हरेक च्याप्टर एक गहिरो अनुसन्धानमूलक कृति भएकोसमेत बताएका छन् । वाङ्मयपुरूष जोशी पुत्र अणुराज जोशीले सत्यको खोज भित्र सत्यमोहन जोशीको इति वृत्तान्त समावेश रहेको ...
*डा.कौशिला रिसाल
हामी प्रत्येकसँग मुटु हुन्छ
मुटु धड्कन हो,
विश्वास हो
कसैको भरोसा हो
मायाको आवास हो ।
मुटु विशेष हुन्छ
आफ्नाहरूको मुटु झन् विशेष हुन्छ
मुटुभित्र राखेर
जतनले हुर्काएका सन्तान झनै
विशेष हुन्छन् ।
यतिबेला
आशाको हरियो डालीमा
पलाएको
रहरको कोपिला
फक्रिन नपाउँदै
उडाइदिएको छ दशाको
आँधीले
पिरको नासो थमाएर
सन्तान सुतेदेखि चीर निद्रामा
बेस्सरी हल्लिएर आमाको
मुटुबाट
निस्किहेका छन्
चीत्कारको आर्तनाद स्वर ।
शून्यतामा बिलाएका छन्
आँखाबाट झरेका आँसुका
ढिका,
निदारबाट तप्प चुहिएर
बिलाएको
एक बुँद पसिनाजस्तै
खत्रक्कै खसेर हमासको
माटोमा
बिलाएपछि आफ्नो प्रतिबिम्ब
उतै छोडिएको छ सपनाको
सुन्दर घर
टुटेको छ जीवनको शृङ्खला
हिउँदे बतासको
एक झोक्का चिसो वेदनाले
मनाएको छ मृत्युको उत्सव
आमाको मुटुभित्र
कहिल्यै नरित्तिने गरेर
भरिएको छ पिरको भकारी ।
छियाछिया भएर
रगतले लतपतिएको
आफ्ना...
* मोहनविक्रम सिंह
मलाई हाँसो लाग्छ,
जब भन्छ अन्धकारले आई,–
‘मैले रोक्दछु प्रकाश लाई,
शून्य पारी सूर्यको तेज–राशि,
अन्धकारमय, बनाउँछु विश्वलाई !
मैले कसरी पत्याऊँ ?
जब ती गगन चुम्बी महलहरूले,
गुलाफी गाला, सुकोमल शरीर,
धडकी रहेका छातीहरूले
गर्न थाल्दछन् भयङ्कर गर्जना,
मानवताको भर्त्सना,
क्रान्तिको विस्फोट रोक्दछौँ भनी
’फु’ गरी निभाई प्रज्वलित अग्नि ज्वालालाई
सडे–गलेका दीवारहरू जोगाउँछौँ भनी
रूख पात र ढुङ्गा पनि हाँस्दछन्,
जब भन्छन् गोली तोप र एटमले
’संहार गर्छौ मानवतालाई,
दिशा दिशामा फैलाई दानवी जाल,
भस्म गर्दछौँ–
आजादी शान्ति र प्रगतिका अङ्कुरहरूलाई
चन्द्र–सूर्य पनि बादल भित्र लुक्दछन्,
जब भन्छन् जेलका
अग्ला दीवार र फलाम जन्जिरहरूले,
बन्दीहरूमाथिका प्रताडना र सङ्गिनका धारले
‘प्वाँख काटी मास्दछौँ पक्षी जातिलाई
बीज मासी मास्दछौँ,
उम्री रहने नयाँ–नयाँ अङ्कुरहरूलाई ।’
मशान घाटका मुर्दाहरू पन...
* मिनबहादुर राना
संसारमा अनेक खालका मान्छे बस्छन् । यस्तै मध्ये कुनै अचम्मको कुरा नभए झैँ कुनै जमानातिर कुनै गाउँमा जाक्सीबाय नामको एक जना फटाहा जमिनदार बूढा बस्थे । उनी मन मौजी खालका मान्छे थिए । उनको एउटा गधा थियो । देख्नमा यो गधा पनि अरू गधाभन्दा त्यस्तो कुनै फरक थिएन । तर उसले जन्मसिद्ध यस्तो गला पाएको थियो । जब ऊ आफ्नो ठाउँमा बसेर चिच्याउँथ्यो छरछिमेकका सबैले कानमा औँला कोचार्नु पर्थ्यो ।
एक पटक जाक्सीबाय प्राचीन सहर तुर्किस्तानमा पुगे र उनले गधालाई बजारतिर मोडे । गधालाई रुखमा बाँधेर मुख मिठ्याउँदै चिया पसलमा पसे । राम्रो चिया पसलमा सधैँ मान्छेको भिड हुनु स्वाभाविकै हो । जहाँ मान्छे जम्मा हुन्छन् त्यहाँ गफ चल्छ, जहाँ गफ चल्छ त्यहाँ बहस सुरु हुन्छ । जहाँ बहस सुरु हुन्छ । जहाँ गफ चलिरहेको हुन्छ, जहाँ बहस भएको हुन्छ, त्यहाँ जाक्सीवाय तर्क राख्न र आफ्नो कुरा माथि पार्नमा उनलाई जित्न कसै...
* समीर सिंह
साहित्यिक पदयात्रामा सहभागी नभएको धेरै दिन भएको थियो । वर्षाको समय तथा अन्य विविध कारणले लामो समयपछि साहित्यिक पदयात्राको तेस्रो भाग सम्पन्न गरियो । अन्पाको केन्द्रको बैठकले आश्विन १३ गते पदयात्रा गर्ने निर्णय गर्यो । र, त्यसलाई सफलतापूर्वक सम्पन्न पनि गरियो ।
धेरै दिन भएको थियो, प्रकृतिसँग रमाउन नपाएको । काठमाडौँको खाल्डोको उकुसमुकुस जीवन शैलीबाट केही क्षणका लागि भएपनि उकालो चढ्न आतुरता भइरहेको थियो । उपत्यकाको भिडभाड जीवनशैली, धुलो र धुवाँबाट केही टाढा भाग्न मन लागि रहेको थियो । चराहरूको चिरबिर ध्वनि अनि हरियो जङ्गलमा रमाउन कहिले पाइने होला ? यस प्रकारका थुप्रै प्रश्नहरू मनमा उत्पन्न भइरहेको थियो । कुनै पहाडको टुप्पोमा चढेर चिच्याउन मन लागि रहेको थियो । अन्ततः आश्विन १३ गतेको दिन आयो । र, अन्पाको झन्डा बोकेर हामी निर्धारित स्थानमा पुग्यौ ।
ककनी जाने बाटोको फूलबारी गेटमा बि...
काठमाडौँ । अखिल नेपाल प्रगतिशील लेखक सङ्घ(अन्पा)ले नियमित रूपमा गर्दै आएको साहित्यिक पदयात्रा–३ सम्पन्न गरेको छ । आश्विन १३ गतेका दिन काठमाडौँ नागार्जुन डाँडाको जामाचोसम्मको पदयात्रा, विभिन्न स्रष्टाहरूको सहभागितामा सम्पन्न भएको हो ।
‘साहित्य तथा सिर्जनालाई अझ प्रस्फुटित गर्न तथा त्यसमा ऊर्जा थप्न विभिन्न रचनात्मक गतिविधिहरूको आवश्यकता पर्ने हुँदा साहित्यिक पदयात्रालाई निरन्तरता दिइएको’ अन्पाका महासचिव भीष्म जोशीले बताउनु भयो –‘यस प्रकारको गतिविधिलाई अझ व्यवस्थित तथा आकर्षक बनाउँदै नियमित गरिनेछ ।’
ककनी जाने बाटोमा रहेको फूलबारी गेटबाट ४ किमी उकालो पदयात्रा सुरु गरेर जामाचोसम्म पुगिएको अन्पाले ज्ञानघरलाई जानकारी गराएको छ । कार्यक्रममा स्रष्टाहरूले पदयात्राका साथै विभिन्न कविता, गीत, यात्रा अनुभूति, नृत्य लगायतको प्रस्तुति दिएका थिए । पदयात्रामा अन्पाका अध्यक्ष समीर सिंह, महासचिव भीष्म जोशी...
