स्टालिन र माओको बिचमा के विवाद थियो ?
* माेहनविक्रम सिंह
स्टालिन जीवित हुँदा पनि स्टालिन र माओका बिचमा कैयौँ प्रश्नहरूमा मतभेदहरू थिए । तर त्यस प्रकारका मतभेदहरू मुख्यतः तात्कालिक राजनीतिक र व्यावहारिक पक्षहरूसित सम्बन्धित थिए र त्यस्ता कतिपय प्रश्नहरूमा माओका विचारहरू सही थिए भनेर स्टालिनले पनि स्वीकार गरेका छन् तर माओद्वारा स्टालिनका बारेमा सैद्धान्तिक आलोचना १९५६ मा देखा पर्यो । त्यस बेला उनले आफ्नो एउटा रचनामा “स्टालिनमा अभिभूतवादको पर्याप्त अंश थियो” भनेर आलोचना गरे । त्यो आलोचनाबारे माओले त्यो बेला र पछि कुनै विश्लेषण र व्याख्या प्रस्तुत छैनन् र यसबारे अत्यन्त सङ्क्षिप्तमा नै आफ्नो विचार प्रकट गरेको पाइन्छ ।
यसबारे उनले लेख्दछन् ः “स्टालिनमा अभिभूतवादको केही अंश थियो र उनले धेरै मानिसहरूलाई अभिभूतवाद सिकाए ।” माओको तर्क अनुसार स्टालिनले उनको आफ्नो पुस्तक “सोभियत सङ्घको कम्युनिस्ट पार्टी (बो.)को इतिहासमा विरोधी तत्त्वहर...





